Die laatste kilo aardappelen kan het verschil maken tussen een redelijke oogst en een seizoen met pijn in de buik. Dat klinkt scherp, maar zo voelt de aardappelmarkt nu ook. Er is ruim aanbod, de afzet hapert en veel telers kijken vooral naar één vraag: hoe komt u hier nog goed doorheen?
De markt staat onder druk
Wie naar de huidige aardappelmarkt kijkt, ziet vooral spanning. Een groot deel van de aardappelen ligt al vast via contracten. Voor veel telers geeft dat rust. De prijs ligt vast en dat helpt, zeker in een seizoen dat anders somber uitpakt.
Maar voor de vrije aardappelen en de meeleverkilo’s is het beeld heel anders. Daar zakken de prijzen weg. Alternatieve afzetkanalen raken voller en voller. Dat zorgt voor druk, want wat eerst nog een uitweg leek, begint nu te knellen.
Contracten brengen dit seizoen lucht
Voor telers met vaste prijsafspraken valt er toch iets positiefs te zeggen. Gemiddeld wordt genoemd dat Fontane iets boven de €27 per 100 kilo uitkomt en Innovator rond de €29 per 100 kilo voor levering in week 17. Voor veel bedrijven is dat een prijs waarmee u kunt werken.
Daar zit wel een duidelijke kanttekening bij. De kwaliteit moet kloppen. Hoge onderwatergewichten en droge omstandigheden tijdens het rooien maken dat niet altijd makkelijk. Een mooie prijs is fijn, maar alleen als de partij ook echt voldoet.
Vrije aardappelen voelen de klap het hardst
Voor vrije aardappelen is het veel lastiger. De noteringen in de EU-4 zijn dit seizoen amper boven de €4 uitgekomen. Dat zegt eigenlijk al genoeg. Sommige telers weten nu al dat hun poolresultaat zwak zal zijn. Dat is geen prettige boodschap, maar wel een eerlijke.
In sommige gevallen zijn de pools vroeg ingezet op alternatieve afzet, zoals vlokken of voer. Dat pakt nu misschien nog het best uit. Toch wordt ook daar de ruimte kleiner. De markt kan niet alles blijven opnemen.
Alternatieve afzet loopt vol
Wat eerst een uitkomst leek, raakt nu vol. Aardappelvlokken zijn niet onbeperkt houdbaar. Er is de afgelopen maanden al flink wat voorraad verwerkt. Ook naar zetmeel is al het nodige verdwenen, soms op een manier die officieel eigenlijk niet hoort, maar in de praktijk wel gebeurt.
Voor voer is er ook een grens. Niet voor niets noteerde PotatoNL voor voeraardappelen op maandag 23 maart min €2 tot min €1. Dat laat zien hoe zwak de markt is. Vergisting blijft nog een laatste optie, maar daar wringt het ook. Volgens insiders knelt de afzet van digestaat daar weer aan de achterkant.
Meer aanbod komt eraan
Alsof de markt nog niet genoeg onder druk staat, lijkt het aanbod juist verder te groeien. Een deel komt van pootgoed dat niet verkocht is. Tegelijk willen telers met vrije consumptieaardappelen er gewoon vanaf. Gassen en koelen kost geld. En als er toch al een grote voorraad contractaardappelen boven de markt hangt, dan is de verleiding groot om snel te verkopen.
Dat maakt de komende weken spannend. Elke extra partij die op de markt komt, zet de prijs verder onder druk. U voelt dan als teler al snel: wachten helpt niet altijd, maar verkopen doet ook pijn.
Het weideseizoen kan iets lucht geven
Er is wel een klein lichtpunt. Over ongeveer een maand kan de vraag naar voeraardappelen wat aantrekken. Het gras groeit dan volop en de eerste snede gaat waarschijnlijk in de kuil. Vorig najaar zagen we al dat er veel maïs en herfstgras werd ingekuild. Die ruimte kan in de lente nog eens terugkomen.
Toch is dat geen snelle oplossing. Het helpt hooguit tijdelijk. De markt blijft kwetsbaar zolang het aanbod groot is en de afzetkanalen al vol zitten.
Waarom twee slechte jaren zeldzaam zijn
Op langere termijn hoeft het beeld niet per se somber te blijven. In de landbouw wisselt het vaak snel. Een seizoen met lage prijzen kan ineens gevolgd worden door een jaar met heel andere omstandigheden. Dat zagen we eerder ook.
In 2017 wilden de aardappelen prima groeien, maar de markt was zwak. In 2018 was het juist zeer droog en bleef de kassettlement niet onder de €25 in het verkoopseizoen. Twee slechte jaren achter elkaar zijn zeldzaam. Maar twee topjaren op rij ziet u ook bijna nooit.
Wat bepaalt de volgende oogst?
Voor oogstjaar 2025 hangt veel af van een paar grote vragen. Blijft de wereldvraag naar frites achter? Krimpt het areaal genoeg? En hoe verloopt het groeiseizoen?
Als er veel hectares blijven staan en het weer werkt mee, dan kan de productie weer groot uitvallen. Dan krijgt de markt opnieuw een klap. Maar als telers minder poten en droogte of hitte de opbrengst remt, dan kan het beeld snel omslaan. De aardappelmarkt is daarin soms verrassend hard.
De laatste kilo telt het meest
Juist nu letten veel telers scherper op de kosten per hectare. Kunstmest is duur. Diesel is duur. Beregenen kost geld. Dan wordt die laatste kilo aardappelen ineens een dure kilo. En precies daar zit vaak de pijn, of de winst.
Want meer opbrengst is niet altijd meer geld. Soms kost het extra persen van die laatste kilo meer dan het oplevert. In dure én goedkope jaren bepaalt dat laatste beetje vaak wat er onderaan de streep overblijft. Dat maakt de huidige markt niet alleen lastig, maar ook heel leerzaam.
Wat u hieruit kunt meenemen
De boodschap is duidelijk. De aardappelmarkt zit vol druk, maar niet ieder bedrijf voelt dat even hard. Contracten geven nog houvast. Vrije aardappelen liggen veel moeilijker. Alternatieve afzet raakt voller en het aanbod blijft hoog.
Voor telers draait het de komende maanden dus vooral om keuzes. Afwachten, kosten scherp bewaken en realistisch blijven over kwaliteit en opbrengst. Soms maakt juist die laatste kilo het verschil tussen meedoen en verlies nemen. En dat voelt u dit seizoen waarschijnlijk sterker dan ooit.
