De Belgische aardappelsector staat onder druk. Een groot overschot blijft liggen en de normale afzet stokt. Toch wordt nu alles op alles gezet om die voorraden kleiner te maken. En dat gebeurt breder dan veel mensen denken.
Waarom het aardappeloverschot zo hardnekkig is
Volgens de betrokken organisaties ligt er in België nog altijd ongeveer 800.000 ton vrije aardappelen zonder duidelijke afnemer. Dat is niet alleen veel, het voelt ook als een stilstaand probleem. De verwerkende industrie koopt weinig bij en ook andere afzetkanalen zitten vol.
Dat maakt de situatie lastig voor telers. Aardappelen laten liggen kan niet eindeloos, maar ze zomaar ergens kwijt kunnen ook niet. En terug naar het land rijden is meestal geen goed idee. Daar zit een risico in voor opslagplanten en ziektedruk.
Belpotato wil met meerdere sporen werken
De brancheorganisatie Belpotato wil niet wachten tot het probleem vanzelf kleiner wordt. De boodschap is helder. Alleen samen met alle schakels in de keten kan er echt iets bewegen.
Daarom wordt ingezet op meerdere uitwegen tegelijk. Denk aan afzet richting veevoeder, gebruik in biovergisters en meer verkoop via winkels en andere lokale kanalen. Het idee is simpel. Als elk spoor een klein deel opneemt, verdwijnt er samen een flinke hoop aardappelen van de markt.
Ook consumenten spelen een rol
Opvallend is dat de aanpak niet alleen binnen de sector blijft. Er komen ook promotieacties in winkels. Daarnaast worden particuliere acties voorbereid om aardappelen en aardappelproducten in zakken van 5 of 10 kilo aan te bieden op vaste punten in steden.
Dat kan voor consumenten best aantrekkelijk zijn. Zeker nu aardappelen goedkoop zijn en in veel gezinnen toch nog altijd een vaste plek op het menu hebben. Een eenvoudige ovenschotel of puree kost weinig moeite en vult goed. Soms zit de oplossing dus gewoon in de keuken, niet in een ingewikkeld plan.
Waarom veevoeder en biogas ineens belangrijker worden
Belpotato kijkt ook nadrukkelijk naar de veehouderij. Aardappelen zijn op dit moment goedkoop genoeg om extra in voer te gebruiken. Boeren kunnen ze bijvoorbeeld inkuilen met ruwvoer. Dat klinkt misschien technisch, maar het gaat in de basis om slim benutten van een product dat anders blijft liggen.
Ook biovergisters kunnen helpen. Daar worden reststromen omgezet in energie. Voor de sector is dat geen perfecte oplossing, maar wel een nuttige. In een situatie met zoveel overschot telt elke ton mee.
Steun uit verschillende hoeken
De plannen krijgen steun van meerdere organisaties. Onder meer Boerenbond, ABS, Belgapom, de Voedselbank en Waste Warriors doen mee. Dat geeft gewicht aan de actie. Want hoe meer partijen dezelfde richting uitduwen, hoe groter de kans op resultaat.
Ook de aardappelverwerkers hebben binnen Belpotato toegezegd dat ze de plannen ondersteunen. Toch blijft het allemaal vrijwillig. Er is geen opkoopregeling. Dat maakt het minder strak, maar ook realistischer binnen de huidige markt.
Wat de sector nu vooral probeert te vermijden
Een belangrijk doel is om zo weinig mogelijk aardappelen terug op het land te moeten brengen. Dat klinkt misschien als een simpele oplossing, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Achterblijvende knollen kunnen later opnieuw opkomen als opslagplanten. Daardoor wordt de druk van ziekten en plagen alleen maar groter.
Voor telers is dat een nachtmerrie. Het huidige overschot is dus niet alleen een kwestie van prijs of afzet. Het gaat ook om landbouwkundige risico’s die verder gaan dan dit seizoen.
Wat betekent dit voor het komende seizoen?
Belpotato hoopt dat de sector volgend seizoen weer dichter bij balans komt. En dat is nodig ook. Het areaal moet aansluiten bij de vraag, maar niemand weet vandaag precies hoeveel ton er straks uit de grond komt. Dat maakt sturen lastig.
Toch ligt er ook een duidelijke oproep op tafel. Niet één teler kan dit alleen oplossen. Als iedereen denkt dat de buurman wel inlevert, verandert er niets. De boodschap is dus nuchter maar scherp: iedereen moet bijdragen.
Een les voor de hele keten
Wat nu gebeurt, laat zien hoe kwetsbaar de aardappelmarkt kan zijn. Eén goede of slechte inschatting kan al snel leiden tot een groot overschot. En dan begint het zoeken naar noodoplossingen. Vrije afzet, promotie, voeding, energie. Alles komt ineens tegelijk in beeld.
Toch zit er ook iets hoopvols in deze aanpak. De sector wacht niet af. Ze probeert te schakelen, samen te werken en schade te beperken. Of dat genoeg zal zijn, moet nog blijken. Maar één ding is duidelijk: stilzitten is geen optie.
